olhayat

Öndeyiş / Murat Özhan

25 Kasım grevini örgütleyen kamu emekçilerinin onurlu mücadelesine ve direnişine ithaf etmek istiyorum bu şiiri..

19.yüzyıl İngiliz şiirinin önemli temsilcilerinden sayılan Shelley, Fransız Devrimi’nden etkilenerek çağının toplumsal olaylarına ilgi duymuş, her türlü baskıcı sisteme külliyen karşı çıkmış bir devrimci idi. Kendinden sonra gelenlere de şair ve filozof kimlikleriyle yol göstericilik yapmış, geleceğin toplumunu öngördüğü “Zincirden Kurtulan Prometheus” adlı şiiri ile dünya edebiyatındaki yerini sarsılmazcasına almıştı.

Bu şiir vesilesiyle, Prometheus’a dair kısa bir anımsatma yapmak isterim. Yunan mitolojisinde bir rivayete göre, uygarlığın muştucusu ateşi ve gelecek güzel günlere olan inancın yitirilmemesi için umudu insanlara bahşeden Prometheus, insan soyunu yeryüzünden silmek isteyen Tanrılar kralı Jupiter(Zeus) tarafından zincirlerle bir kayaya bağlanarak cezalandırılır. Bir kartal, karaciğerini her gün acımasızca didikler. Cezalandırılır cezalandırılmasına ama sonra Prometheus kurtulur. Böylelikle insanlık, bir büyük bir yok oluşu atlatır.

Bir deniz kazasında boğularak yaşama veda eden İngiliz şiirinin piri sayılabilecek Shelley’e dair daha kapsamlı çeviri yapıtlarının yayımlanması, onu hakkıyla tanımamıza yardımcı olacaktır.

Zincirden Kurtulan Prometheus*

Tahtlar, sunaklar, zindanlar, yargı yerleri
Krallık asâları, papalık taçlarıyla,
Kılıçlar, zincirlerle, hesaplı bir haksızlığın
Yanlış bilgilerle dolu koca kitaplarıyla
Ezilen zavallı insanların
Bilinmez bir tapınağın hortlakları,
Korkunç, barbar gölgeler gibi dolaştıkları yerler…
Yaban, azgın, karanlık, aşağılık ve korkunç
Nice adlar altında nice kılığa giren,
Ne tanrıca, ne insanca sevilen bu iğrenç karaltılar
Dünyaların zorbası Jupiter’di hep;
Ulusların ürkerek kanları ve umutsuzluktan yenik yürekleriyle,
Ve sevgileriyle boyun eğdikleri,
Sunaklarına toz içinde, çelenksiz sürüklendikleri,
İnsanların çaresiz gözyaşları içinde baş verdikleri,
Korkuyla, nefrete dönen bir korkuyla, övdükleri
O asık yüzlü, ürküten putlar yıkılıyor şimdi
Kimsesiz kutsal mezarlarının toprağı üstüne…
O iğrenç maske düştü artık, insan
Boyunduruksuz, özgür, sınırsız ama eşit,
Ne sınıf, ne oymak, ne ulus,
Korkudan, baskıdan, ezilmekten uzak
Kendi başına buyruk insan

Percy Bysshe Shelley

*George Thomson, Marksizm ve Şiir, Çeviren: Cevat Çapan, sf.91-92, Uğrak Kitabevi Yayınları, Birinci Baskı, Kasım 1966, İstanbul

Bugün 1 kez okundu. Son okunma tarihi, 03 September 2010